Kinderen ontwikkelen zich in hun eigen tempo. Dat de een sneller groeit dan de ander, is normaal. Maar soms blijft de ontwikkeling achter of doet een kind ‘anders’ dan andere kinderen. Als je kind ouder wordt en zich niet kan aanpassen in de groep, of na zijn peuter- en kleuterleeftijd nog steeds driftbuien heeft en moeilijk kan communiceren, dan kan er sprake zijn van een pervasieve ontwikkelingsstoornis. Dit is de overkoepelende naam voor autismespectrum-stoornissen (ASS) en PDD-NOS. Met (ASS) worden vijf ontwikkelingsstoornissen bedoeld:

• Autistische stoornis
• Stoornis van Asperger
• PDD-NOS (Pervasieve ontwikkelingsstoornis-niet anders omschreven)
• Stoornis van Rett
• Desintegratiestoornis van de kinderleeftijd

Hoe herken je het?

Kinderen met een pervasieve ontwikkelingsstoornis herkennen de volgende verschijnselen:

• Minder goed en onzeker in het maken van sociaal contact.
• Minder goed kunnen praten of communiceren.
• Minder in staat de fantasie te gebruiken.
• Een star patroon van zich herhalende, typische bezigheden.

Bij de stoornis van Asperger heeft je kind geen taalachterstand en wel normale verstandelijke vaardigheden. PDD-NOS heeft kenmerken van het autisme, maar niet genoeg om zo te worden genoemd. De stoornis van Rett en de Desintegratiestoornis van de kinderleeftijd zijn zo zeldzaam dat je op deze site hier geen verdere informatie over vindt.

Oorzaak en beloop

De oorzaak van pervasieve ontwikkelingsstoornissen is nog niet duidelijk. Vermoedelijk gaat het om een erfelijke stoornis in de ontwikkeling van de hersenen, die gevolgen heeft voor het verwerken van met name sociale informatie. Het sociale begrip en de sociale intuïtie ontwikkelt zich bij deze kinderen zeer moeizaam. Dat maakt hen vaak onzeker en angstig. Ter voorkoming van deze angst houden zij zich graag vast aan bekende regels en patronen. In hun interesses kunnen ze zelfs strak en dwangmatig zijn. De problemen uiten zich bij een kind verschillend per leeftijd. De problemen worden groter naarmate je kind meer in de buitenwereld gaat functioneren.

Kinderen met stoornissen uit het autismespectrum houden het ook in hun latere leven. Wel kunnen de verschijnselen veranderen en ook de ernst ervan. Gestructureerde programma's kunnen het functioneren op latere leeftijd gunstig beïnvloeden. Voor de autistische stoornis is het uitzicht op verbetering het minst. Bij een kwart van de mensen verbeteren de verschijnselen in de loop der tijd.

Naast de kernproblemen van een pervasieve stoornis komen er mogelijk nog andere problemen naar voren: afwijkende zintuiglijke verwerking, spraak- en taalproblemen, verstandelijke handicap, afwijkende motoriek, gelijktijdig voorkomende stoornissen (comorbiditeit), zoals ADHD en Non-verbale leerstoornis (NLD).

Behandeling

Een pervasieve ontwikkelingsstoornis kan niet worden genezen. Behandeling kan wel bepaalde verschijnselen verminderen en is afhankelijk van de verstandelijke vaardigheden van het kind, de ontwikkeling van de taal en zijn gedrag. De behandelingmkan dan bestaan uit een combinatie van extra begeleiding op school, medicatie (bijvoorbeeld tegen angst) en diverse therapieën zoals gedragstherapie.

Medicijnen

Er is geen medicijn dat een pervasieve ontwikkelingsstoornis geneest. Tot nu toe worden medicijnen gebruikt die voor andere stoornissen zijn gemaakt die verschillende verschijnselen van de pervasieve gedragsstoornis kunnen verminderen.

Hometraining voor kinderen met austimespectrumstoornis en hun ouders

Het kind en jullie als ouders worden thuis begeleid. Je leren de gedragingen van het kind ten gevolge van de stoornis onderkennen en waardoor je beter kunt reageren. Het kind wordt begeleid in activiteiten als eten, slapen, spelen en opruimen. Op die manier wordt de normale ontwikkeling gestimuleerd.

Psycho-educatie voor ouders

Als ouders krijg je informatie en inzichten over de pervasieve ontwikkelingsstoornis en hoe je daarmee om kunt gaan.

Gedragsbehandelcursus voor ouders

Voor ouders met een kind met ASS en gedragsproblemen is er een gedragsbehandelcursus. Je leert hier hoe je moeilijk gedrag van je kind gericht kunt aanpakken met het opstellen van een gedragsprogramma en een beloningssysteem.

Sociale vaardigheidstraining

Kinderen leren sociale vaardigheden aan zodat ze beter met anderen kunnen omgaan.

Psychologische behandeling

Er is geen psychologische behandeling die autismespectrum-stoornissen geneest. Er zijn verschillende psychologische of onderwijskundige behandelprogramma's. Allemaal hebben ze de volgende drie doelen.

• Structuur brengen in de omgeving
• Stimuleren van de normale ontwikkeling
• Verminderen van problemen in het gedrag

Psychologische behandeling heeft alleen zin als de opvoeding een goede basis geeft. Opvoeding doe je zelf als ouders, eventueel begeleid door hulpverleners.

Tips in de omgang

Belangrijk punt is om de omgeving van het kind zo voorspelbaar mogelijk te maken, om angsten te voorkomen. De omgeving zal zich moeten aanpassen aan de problemen van het kind met pdd-nos en niet andersom. Het kind zal moeten worden begeleid om stapje-voor-stapje te leren omgaan met onzekerheid. Van de personen om het kind heen wordt gevraagd veel voor het kind te verduidelijken en veel geduld te hebben met driftbuien en agressiviteit.

• Geef korte duidelijke opdrachten
• Zorg voor een heldere structuur (weten wat er gaat gebeuren)
• Gebruik bijvoorbeeld een weekkalender met symbolen (pictogrammen)
• Gebruik korte zinnen in het uitleggen van dingen
• Zorg ervoor dat je taalgebruik concreet is. Beeldspraak of zaken met een dubbele betekenis zorgen voor verwarring
• Het is belangrijk dat de opdrachten duidelijk zijn. Kinderen of jongeren met pdd hebben vaak een normale intelligentie, maar ingewikkelde opdrachten zijn moeilijk omdat ze geen hoofd- en bijzaken kunnen onderscheiden
• Op school kan een kind gebaat zijn bij een eigen rustige, prikkelarme werkplek

Kijk voor meer informatie over onderwijs op de pagina: Beperking/Verstandelijke beperking, onderwijs en dagbesteding